Pierwsi Żydzi mieli zamieszkać w Mikołajkach w 1820 r., choć najpewniej od wielu dziesięcioleci przyjeżdżali z Polski po tutejsze ryby. Członkowie mikołajskiej diaspory zajmowali się przede wszystkim kupiectwem, także dzierżawą jezior, tkactwem i krawiectwem[1.1].

W miarę spokojne życie zaczęło się zmieniać po przegranej przez Niemcy I wojnie światowej, która przyczyniła się do upadku gospodarczego i społecznego państwa. Radykalni działacze społeczni i polityczni zaczęli upatrywać w Żydach, tych, którzy przyczynili się do kryzysu, inflacji, bezrobocia etc. Różnorodne szykany wobec wyznawców judaizmu miały miejsce w Mikołajkach już w latach 20-tych XX w. W 1930 r. na płocie przy jednym ze sklepów żydowskich pojawiały się starannie wykaligrafowane antysemickie hasła. W marcu 1933 r. kierownik poczty i szef lokalnej jednostki S.A. zarazem, nakazał zdjąć kupcowi Beckerowi czarno?biało?czerwoną flagę, której wywieszenie nad wejściem do sklepu było wyrazem niemieckiego patriotyzmu sklepikarza[1.2].

Co bardziej przezorni decydowali się na opuszczenie Niemiec. Między innymi w 1936 r. do Holandii z Berlina wyjechał Moritz Rosenthal (ur. w 1883 r. w Mikołajkach). Nie zdołał jednak uniknąć tragicznego losu. W 1944 r. został deportowany z Westerborka do getta w Theresienstadt, a następnie zamordowany w Auschwitz[1.3]. Po ?Nocy Kryształowej? nastąpiła gwałtowna emigracja tutejszych Żydów, najczęściej do dużych miast. Stamtąd część z nich została deportowana do Polski jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Taki los spotkał Helene Kreindler z domu Rudowitz (ur. w 1906 r. w Mikołajkach), która mieszkała w Münster, skąd została deportowana 1 V 1939 r. i latem tego roku mieszkała w Zbąszynie[1.4].

 W 1939 r. Mikołajki stały się "wolne od Żydów", ale jeszcze w 1940 r. niejaki Wilhelm Labusch toczył spór sądowy z Rzeszą Niemiecką o zarządzanie mieniem kupca Beckera.
 Starozakonni urodzeni lub mieszkający jeszcze do niedawna w Mikołajkach - najczęściej deportowani z Berlina, gdzie szukali azylu, umierali w obozach w Auschwitz, Treblince, Chełmnie i na Majdanku oraz w gettach w Theresienstadt, Łodzi i Warszawie. Przeszli też przez obóz w Sobiborze oraz getta w Theresienstadt i Łodzi. W sumie zamordowano ok. 20 osób związanych z Mikołajkami[1.5].
Holocaust przeżyli członkowie rodzin: Batow, Bernstein, Fink, Polak.

 Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
 Copyright:  Muzeum Historii Żydów Polskich (za zgodą)

     Foto: Bożnica Żydowska - lata trzydzieste


     Mikołajki dzisiaj - zaznaczenie wskazuje na lokalizację dawnej Bożnicy Żydowskiej

Cmentarz żydowski w Mikołajkach założono poza zwartą strefą zabudowy, nieopodal części miasteczka zwanej Końcem, przy dzisiejszej ul. Dybowskiej. Nastąpiło to w drugiej połowie XIX w. – najstarszy zachowany nagrobek wystawiono Sarah Mormenstein zmarłej w 1881 r.  Nekropolię obsadzono ponad dwudziestoma lipami, które dziś stanowią malowniczy starodrzew. Cmentarz został najprawdopodobniej częściowo zdewastowany przed i po 1945 r., niemniej należy go zaliczyć do najlepiej zachowanych kirkutów na Mazurach.

Do dziś przetrwały 23 całkowicie zachowane macewy, 12 zachowanych częściowo oraz  9 tumb. W większości są to nagrobki wykonane z piaskowca, pojedyncze z granitu i lastriko. Na kilku zachowały się tradycyjne symbole religijne i społeczne, np. dłoni w geście błogosławieństwa^[1.1]. Wiele nagrobków posiada inskrypcje zarówno po hebrajsku, jak i po niemiecku. Na niektórych widoczne są ślady farb, np. żółtej w częściach macew z symbolami czy ciemnoniebieskiej w miejscach napisów.

Nekropolia została wpisana do rejestru zabytków 22 listopada 1991 r. pod nr A-882/S^[1.2]. W 2006 r. cmentarz został uporządkowany przez mieszkańców miasteczka i Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.  

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Powyższa informacja została umieszczona za zgodą i pochodzi z portalu Wirtualny Sztetl.

Fotografie cmentarza wyznania mojżeszowego przy ulicy Dybowskiej. ------> kliknij tutaj

Cmentarz żydowski w Mikołajkach w Wikipedii